среда, 9 мая 2012 г.

Ілля Штуман - адзін з першых гродзенскіх фатографаў.

Фрагмент літаграфіі Гродна 1860-х гадоў выкананы на падставе фотаздымка І.Штумана.Літаграфія М.Фаянса
У Гродна адным з першых фатографаў быў шэрэшэўскі мяшчанін яўрэй Ілля Арыямавіч Штуман. Яго працы вядомы з 1860 г., а фотаатэлье было зацверджана Губернскім праўленнем 23 студзеня 1864 г. Атэлье размяшчалася на вуліцы Замкавай у доме пад № 664.
 Фотаздымкі, створаныя ў І.А.Штуманам  і іншымі фатографамі ў гэты час, адрозніваюцца ад фотаздымкаў пазнейшых часоў невялікім памерам (10 х 6 см), выдатнай якасцю і дакладнай перадачай рысаў твараў і элементаў аддзення. Самыя старыя гродзенскія фатаграфіі паходзяць з аднаго альбома, які змяшчае партрэты ўдзельнікаў паўстання 1863 г., пра які ўзгадвалася вышэй. У альбоме змешчаны і работы Штумана сярод іншых можна ўбачыць вядомых асоб: Пятра Ажэшкі і Станіслава Нагорскага – мужоў пісьменніцы Элізы Ажэшка. Усе здымкі падпісаны на адваротным баку, упрыгожаны віньеткай, указаны  імёны, год.
Аб грамадзянскай пазіцыі фатографа сведчаць пазнейшыя падзеі. У 1866 г. І.А.Штуман быў аштрафаваны ў сувязі з абвінавачваннямі ва ўжыванні польскай мовы ў размове з кліентамі яго фатаграфічнай ўстановы. Так, 5 ліпеня 1866 г. нехта Гаўрыла Маціевіч даносіць, што “асабліва польская мова  пераважае ў краме яўрэя Іцкі і  фатаграфічнай установе Штумана. Мне некалькі разоў здаралася быць у азначаных асоб і на заўвагі мае слухаць водгукі “мы амаль не ведаем рускай мовы, а з вамі гаворым па польску па звычцы”.[1] У гэты час існавала забарона ўжываць польскую мову ў публічных месцах. У выніку І.А. Штуманы прышлося тлумачыць гарадзенскаму паліцэйскаму, што “ні з кім па-польску не гаворыць, а імкнецца казаць па-руску як умее”.[2] Нягледзчы на гэтыя апраўданні, на фатографа быў накладзены штраф у памеры 20 рублёў.[3]


[1] Нацыянальны Архіў Гісторыі Беларусі ў Гродна Ф. 1 Воп. 6 спр. 578 арк. 166.
[2] НАГБ Ф. 1 Воп. 6 спр. 578 арк. 159.
[3] НАГБ Ф. 1 Воп. 6 спр. 578 арк. 160.

Комментариев нет:

Отправить комментарий